Το «Περί Πέτριν» Χρηστήριο
Στη σκιά του Παρνασσού, το Μαντείο των Δελφών υπήρξε για πάνω από μια χιλιετία το πνευματικό κέντρο του αρχαίου κόσμου. Η μαντική τέχνη, που κατά την παράδοση δόθηκε στους ανθρώπους από τον Προμήθεα, βρήκε την απόλυτη έκφρασή της στη φράση «περί δρυν ή περί πέτρην». Ενώ το πρώτο αναφέρεται στην ιερή δρυ της Δωδώνης, το «περί πέτριν» ταυτίζεται με τον Ομφαλό των Δελφών, πάνω από τον οποίο χρησμοδοτούσε η Πυθία.
Από τη Γαία στον Απόλλωνα
Αρχικά αφιερωμένο στη Γαία, το μαντείο πέρασε στον Απόλλωνα μετά τη νίκη του επί του Πύθωνα. Η Πυθία, επιλεγμένη από την τοπική κοινότητα για το ήθος της, υπηρετούσε τον θεό διά βίου. Το ιερό γνώρισε τη μέγιστη ακμή του μεταξύ 6ου και 4ου αιώνα π.Χ., αποτελώντας πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες, μέχρι τη σιγή του το 392 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Θεοδοσιο.
Τελετουργία και Χρησμοδοσία
Η επίσημη χρησμοδοσία γινόταν την 7η ημέρα κάθε μήνα, εκτός από τους τρεις χειμερινούς μήνες που ο Απόλλωνας εθεωρείτο απών και το ιερό επέβλεπε ο Διόνυσος. Υπήρχαν βέβαια και εναλλακτικές μέθοδοι, όπως η κλήρωση αντικειμένων στο Κωρύκειο Άντρο. Οι ενδιαφερόμενοι (χρώμενοι ή θεοπρόποι) εξαγνίζονταν στην Κασταλία πηγή και κατέβαλλαν τον «πέλανο» (ιερή πίτα), πληρώνοντας τέλη που διέφεραν ανάμεσα σε ιδιώτες και πόλεις. Προτεραιότητα είχαν οι κάτοικοι των Δελφών και τα μέλη της Αμφικτιονίας, εκτός αν κάποιος διέθετε το προνόμιο της προμαντείας.
Το Άδυτο και η Αμφισημία
Μέσα στο άδυτο, η Πυθία σε κατάσταση έκστασης εξέφερε ακατάληπτες φράσεις, τις οποίες οι προφήται ερμήνευαν σε έμμετρο λόγο. Η παροιμιώδης αμφισημία των χρησμών («ήξεις αφίξεις») προστάτευε τη φήμη του μαντείου. Όπως σημείωσε ο Ηράκλειτος, ο θεός στους Δελφούς «ούτε φανερώνει ούτε αποκρύπτει, παρά στέλνει σημάδια», προσφέροντας ηθική καθοδήγηση και νουθεσίες που επηρέασαν την πορεία του αρχαίου πολιτισμού.
Από τη Γαία στον Απόλλωνα
Αρχικά αφιερωμένο στη Γαία, το μαντείο πέρασε στον Απόλλωνα μετά τη νίκη του επί του Πύθωνα. Η Πυθία, επιλεγμένη από την τοπική κοινότητα για το ήθος της, υπηρετούσε τον θεό διά βίου. Το ιερό γνώρισε τη μέγιστη ακμή του μεταξύ 6ου και 4ου αιώνα π.Χ., αποτελώντας πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες, μέχρι τη σιγή του το 392 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Θεοδοσιο.
Τελετουργία και Χρησμοδοσία
Η επίσημη χρησμοδοσία γινόταν την 7η ημέρα κάθε μήνα, εκτός από τους τρεις χειμερινούς μήνες που ο Απόλλωνας εθεωρείτο απών και το ιερό επέβλεπε ο Διόνυσος. Υπήρχαν βέβαια και εναλλακτικές μέθοδοι, όπως η κλήρωση αντικειμένων στο Κωρύκειο Άντρο. Οι ενδιαφερόμενοι (χρώμενοι ή θεοπρόποι) εξαγνίζονταν στην Κασταλία πηγή και κατέβαλλαν τον «πέλανο» (ιερή πίτα), πληρώνοντας τέλη που διέφεραν ανάμεσα σε ιδιώτες και πόλεις. Προτεραιότητα είχαν οι κάτοικοι των Δελφών και τα μέλη της Αμφικτιονίας, εκτός αν κάποιος διέθετε το προνόμιο της προμαντείας.
Το Άδυτο και η Αμφισημία
Μέσα στο άδυτο, η Πυθία σε κατάσταση έκστασης εξέφερε ακατάληπτες φράσεις, τις οποίες οι προφήται ερμήνευαν σε έμμετρο λόγο. Η παροιμιώδης αμφισημία των χρησμών («ήξεις αφίξεις») προστάτευε τη φήμη του μαντείου. Όπως σημείωσε ο Ηράκλειτος, ο θεός στους Δελφούς «ούτε φανερώνει ούτε αποκρύπτει, παρά στέλνει σημάδια», προσφέροντας ηθική καθοδήγηση και νουθεσίες που επηρέασαν την πορεία του αρχαίου πολιτισμού.
